ΣΤΟ ΒΟΥΝΟ ΑΓΙΟΣ ΝΙΚΩΝ ΠΟΛΙΑΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΓΙΟΡΤΗ ΠΕΤΡΟΥ ΚΑΙ ΠΑΥΛΟΥ 29 ΙΟΥΝΙΟΥ 2020

Κορυφή στο βουνό του Αγίου Νίκωνα για την εορτή Πέτρου και Παύλου. 26 χρόνια μετά. 28,29 Ιουνίου 2020.

Μνήμη Ευτυχίας χας Ευαγγέλου Κατσαρέα και των θυγατέρων της 

Σταυρούλας, Αθηνάς, Παναγιώτας και Μεταξίας.

          Εσωτερική παρόρμηση; υπακοή σε προγονικές εντολές; Ό,τι και να ήταν με οδήγησε στο νόστιμον ήμαρ. Δύο ημέρες παραμονής στην κορυφή του βουνού που σκιάζει και προστατεύει την Πολιάνα, το χωριό  της μητέρας μου. Το 1995 πήγα για τελευταία φορά και μετά ανέστειλα τον πηγαιμό μου από πείσμα στις νεωτερίστικες επεμβάσεις. Αυτές όμως χρησιμοποίησα τώρα και έγινε η μετακίνησή μου εύκολη αλλά και αφορμή να μακαρίσω τον αείμνηστο Νίκωνα Αρκουδέα, τέως αρχηγό της Αστυνομίας, για την πρωτοβουλία του να φτιαχθεί ο δρόμος για το βουνό, παρόλο που «βιαστές του» τον εκμεταλλεύονται και δεν έχουν αφήσει ούτε πέρδικα αλλά ούτε και ρίγανη για δείγμα.

 Όλα ήταν όπως παλιά αλλά με πολλούς νέους ανθρώπους που ολόψυχα συμμετείχαν στην εθελοντική προσφορά της οργανώσεως, αλλά και πολλούς νέους ανθρώπους που συμμετείχαν μόνο ως προσκυνητές.

Τι να πρωτογράψω. Για τους φίλους με τα αγροτικά που μας μετέφεραν. Για τις συγγένισσές μου από τη Χοτάσια που συνάντησα ξανά. 

Για τις υπέροχες κυρίες στα μαγειρέματα, οι περισσότερες απόγονοι παλαιών γυναικών που έκαναν το ίδιο. Για την οργάνωση του εορτασμού από τους νέους κατοίκους της Πολιάνας. Από τις ευκολίες που βρήκα και αξιοποίησα.

 Για την μακαρονάδα μετά τον εσπερινό. Για τους δεκάδες υπέροχους άρτους, οι περισσότεροι των οποίων από το αρτοποιείο του Δημήτρη Σαξιώνη, και τα μανιάτικα "σπερνά". Για το παραδοσιακό χόντρο (που το άλεσαν με το χερομύλι του Σωτήρα) και το λείο που μας τόνωσε το πρωινό. 

Για την ιστορική στέρνα που πλέον μας χαρίζει το παγωμένο νερό της χωρίς να ξεπλατιαζόμαστε με τον σίγκλο.

Για την σύγχρονη τουαλέτα. Για την χωρισμένη στα δύο (ανδρών-γυναικών) ιστορική Καμάρα. Για την προσοχή στο περιβάλλον που έδειχναν όλοι. Για τον σεβασμό στην ιδιαιτερότητα του εορτασμού. Για την υπέροχη επιλογή έντεχνων τραγουδιών που βοήθησαν στο ξεπέρασμα των «νεκρών ωρών» 3-6 το απόγευμα της 28^ης. Για τον καταπληκτικό ιερέα Παναγιώτη που έκανε όλες τις λειτουργίες χωρίς την χρήση των θρησκευτικών βοηθημάτων και με την πρωτόγνωρη οικειότητα και διάθεση, άξιος διάδοχος του αείμνηστου παπά-Παύλου αλλά με διαφορετικό στυλ. 

Για τους ψάλτες πολιανίτες και μη, σαν το καλλίφωνο Τάκη Λουκαρέα που άφησε την γιορτή των Ριγκλίων και βρέθηκε στον Άγιο Νίκω. Για τον ακούραστο μπάρμπα Χρήστο Στρατηγαρέα και το καφενείο του που μας διέθετε μέχρι παγωμένο πεπόνι. 

Για το νέο πρόεδρο της κοινότητος τον Βασίλη Γερακάρη που έτρεχε ακούραστα για να λύσει τα μικροπροβληματάκια. Για τον Πέτρο Ανδροβιτσανέα, το νέο πρόεδρο του πολιτιστικού Συλλόγου που πήρε επάξια το «βάπτισμα» των υποχρεώσεών του. 

Για τα «παιδιά», μικρά και μεγαλύτερα, της Πολιάνας που έχουν «κατοχυρώσει» εύχρηστες πρωτοτυπίες, όπως το άπλετο φως από τη μεγάλη γεννήτρια, που κάνουν την παραμονή του καθενός άνετη. 

Για τον Γιάννη από την Αλβανία που έγινε Πολιανίτης και υιοθέτησε τον τρόπο συμπεριφοράς των Πολιανιτών «λέγε λίγα και κάνε πολλά». Για τις ευαίσθητες Κυρίες που στόλισαν την εκκλησία και τις εικόνες και που μέχρι γλάστρες με βασιλικό μοσκομύριστο έφεραν και απόθεσαν στην βυζαντινή εκκλησία μας.

 Για τους ξένους από άλλες χώρες που ανακάλυψαν την γιορτή μας και παρευρέθηκαν καθώς έλεγαν συνέχεια «ευχαριστώ» λες και μόνο αυτοί απολάμβαναν την φροντίδα των οργανωτών. Για τον αντιπεριφερειάρχη Μεσσηνίας κ. Αναστασόπουλο που ανέβηκε στο βουνό και ήρθε να γνωρίσει τους ανθρώπους μόλις τελείωσε τις υποχρεώσεις του στις 10 το βράδυ. Έτσι έδωσε την ευκαιρία σε όλους μας να τον ευχαριστήσουμε που ενδιαφέρθηκε να «μαλακώσει» ο τραχύς δρόμος των 12 χιλιομέτρων με τα μηχανήματα της Περιφέρειας. 

Για τους προσκυνητές που έφυγαν το βράδυ και ξαναγύρισαν το πρωί χωρίς να υπολογίζουν την ταλαιπωρία. Για τον Κώστα από το Κιάτο που έρχεται, φέρνοντας καλαθούνες με βερύκοκα πεντανόστιμα, στον Άγιο Νίκω τα τελευταία 6 χρόνια, ένθερμος προσκυνητής της γιορτής εκφράζοντας την «υποχρέωση» που νιώθει για την προστασία που του «έδωσε» και του δίνει ο Άγιός μας.

Για τον αγαπητό παιδικό φίλο Βαγγέλη Ανδροβιτσανέα που, στρατευμένος στην προστασία των θαλάσσιων συνόρων της Πατρίδος, έλειψε από την γιορτή, τον ξανασυνάντησα και απόλαυσα την αναπόληση των παιδικών μας ιστοριών στην Πολιάνα μας, με τους γιαγιαδοπαπούδες μας και τα άλλα ιστορικά πρόσωπα της πολιανίτικης κοινωνίας, που με την δράση τους στην προηγούμενη φάση της πολιτιστικής μας ζωής άφησαν το στίγμα τους και σήμερα τους θυμηθήκαμε πολύ συγκινημένοι και οι δυο μας.

Για την ξαδέρφη μου τη Λίτσα και τον Τάκη που με φρόντισαν και με έκαναν να δακρύσω από την αγάπη τους και τις εκδηλώσεις χαράς τους που με ξαναείδαν στον Άγιο Νίκω. Για τα αδέλφια Πέτρο και Κυριάκο Νικολαρέα που ξαναείδα αυτούς οι οποίοι σε όλη τους την ζωή σχεδόν υπηρετούν ποικιλοτρόπως τις πολιανίτικες εκδηλώσεις. Για τον Σταύρο Μωρακέα που η σεμνότητά του είναι παράδειγμα για όλους μας, γιό του αείμνηστου παπά μας του παπά Μιχάλη που άφησε την τελευταία του πνοή στο βουνό μας κατεβαίνοντας το 1977 στο χωριό μετά την γιορτή. Γι’  αυτό βουρκώσαμε με τον Βαγγέλη (που έτρεξε στο χωριό να φέρει νερό και ξαναγύρισε στις Καρυδιές να τον βοηθήσει, αλλά ήταν αργά και ο καλός παπάς μας ήταν ήδη «παρέα με το Άγιο Νίκω») ενθυμούμενοι τον καλό και λειτουργό του χωριού μας, παιδάκια εμείς τότε. 

Για τον αεικίνητο Νίκο Κατσαρέα που ανέβηκε στο βουνό από τις δικές του λαγκαδιώτικες διαδρομές, προσκύνησε μετά τον εσπερινό και έφυγε «σαν στοιχειό» μέσα στη νύχτα να γυρίσει στις υποχρεώσεις του. 

Για τους παππούδες και τις γιαγιάδες που ήλθαν μαζί με τα εγγόνια τους και έτρεχαν ξωπίσω τους μήπως κάνουνε τα νιάνιαρα καμιά κουτουράδα. Για τους κοντοσυντοπίτες μας από την Λαγκάδα, το Κουτήφαρι, τη Σβίνα που ήλθαν ξανά στη περιοχή μας ταπεινότεροι των ταπεινών. Για τους μακρινούς συντοπίτες μας τον κύριο Κουκή από το Βαρούσι και κυρία Μεϊμετέα από το Νιοχώρι. Για όλους αυτούς που τηλεφώνησαν στους προσκυνητές και ζήτησαν να ανάψουν ένα κεράκι για λογαριασμό τους.

Για το υπέροχο σούρουπο που αντίκρυσα στο Κάθισμα βλέποντας τη Μάνη μας απ’ άκρη σε άκρη και για το μοναδικό μαγικό πρωινό που αντίκρισα στις πεντέμισι πέρα στα βουνά της Ζίζαλης και του ιστορικού Πολυάραβου.

Για, για, για……. Ένα πλήθος άλλων "ασήμαντων" ίσως περιστατικών που η καθημερινότητα των πόλεων μάς κάνει να μην προσέχουμε.

Για αυτούς που κοινώνησαν μετά από 40 χρόνια και τρέχανε τα μάτια τους ποτάμι.-

ΑΓΙΟΣ ΝΙΚΩΝ-ΠΟΛΙΑΝΑ- ΜΑΝΗΣ. ΓΙΟΡΤΗ ΠΕΤΡΟΥ ΚΑΙ ΠΑΥΛΟΥ

 Η ΓΙΟΡΤΗ ΠΕΤΡΟΥ ΚΑΙ ΠΑΥΛΟΥ ΣΤΗΝ ΚΟΡΥΦΗ ΤΟΥ ΟΡΟΥΣ ΑΓΙΟΣ ΝΙΚΩΝ ΤΗΣ ΠΟΛΙΑΝΑΣ

Η κορυφή του όρους Άγιος Νίκων και τα σημερινά κτίσματα.

            Μια σημαντική γιορτή για το χωριό Άγιος Νίκων (Πολιάνα) της Μάνης. Ο εορτασμός των Πέτρου και Παύλου στο εκκλησάκι επί της κορυφής του βουνού Άγιος Νίκων κάθε 29 Ιουνίου. Οι μνήμες του γράφοντος είναι στενά δεμένες με την γιορτή αυτή, τα χρόνια που η πορεία από το παλιό μονοπάτι διαρκούσε 4-5 ώρες. Η αείμνηστη γιαγιά μου Ευτυχία μάς μύησε στη πίστη της στον Άγιο Νίκω. Η μητέρα μου και οι θείες μου συνέχισαν την μύηση. Οι μπαρμπάδες μου, τα ξαδέρφια μου  και η οικογένειά μου συνεχίσαμε την παράδοση της οικογένειας Κατσαρέα.  Ξεκινούσαμε πολύ νωρις το πρωϊ της 28^ης φορτωμένοι με τα απαραίτητα. Συναντούσαμε τη Χαλικούρα και φοβόμασταν μην ξυπνήσουμε τα φίδια. Στην Καμινόπετρα η πρώτη στάση και εκεί ιστορίες για τους παλιούς που καίγανε τα καμίνια από τα δέντρα που φύτρωναν στην πλαγιά και έτσι βρίσκανε ασβέστη για τα σπίτια και τα χτισίματα.  Ακόμη ιστορίες για την Αριά, το δέντρο που χειμώνα-καλοκαίρι ήταν το «ρολόι» των συγχωριανών μας αφού ο ήλιος την χτυπούσε ακριβώς στις 12, μα και ιστορίες για την σπηλιά στο απόκρημνο βράχο  του βουνού, εκεί που μόνασε ο Άγιός μας. Δεύτερη στάση στη Ράχη, εκεί που αντικρίζαμε τα λουριά που έβαζαν το στάρι. Ο Τρισκωνός απέναντι μάς έγνεφε συνήθως στεφανωμένος με τα σύννεφά του. Συνεχίζαμε περνώντας από τις Καρυδιές και ιστορίες για τα καλοκαιρινά camp στο βουνό και στις δροσιές. Μετά η κουραστική ανηφόρα και στην κορυφή της η θεσπέσια ώριμη ρίγανη. Αχ!!!!! Η ρίγανη του χωριού μας. Ούτε θυμάμαι πόσα ματσάκια έκοβε ο καθένας μας. Θαυμάζαμε το μεγάλο πετρομαντρωμένο κτήμα, τον Πέτρινο Τζάρκο (Τζάρκος, ζάρκος=τὸ περίφραγμα, ἐν ᾧ τὸ ἑσπέρας μένουσιν αἱ αἶγες· τοῦτο καὶ τσάρκος καλεῖται. Ἐκ τοῦ ἕρκος τροπῇ δωρικῇ τοῦ ε εἰς α καὶ προσθέσει τοῦ ζ δίκην συριστικοῦ πνευματισμοῦ=Λευκαδιτικο λεξικό), και ανεβαίνοντας την τελευταία ανηφόρα μας έλεγαν ιστορίες για τους άντρες που σπάζανε πέτρες και χτίζανε μάντρες. Η τελική διαδρομή και αμέσως μετά την Λακίτσα φαινόταν το εκκλησάκι. Φτάναμε και αμέσως φορτωμένοι όπως είμασταν πηγαίναμε να προσκυνήσουμε την εικόνα του Αγίου που, 

Με την θειά Λιού Πατουχέα (μαστόρισσα στην κατασκευή του χόντρου) το 1993.

όπως μας έλεγαν, την είχε μεταφέρει από την Πολιάνα στην κορφή του βουνού, στην πλάτη της, η λιπόσαρκη άγια παλιά γυναίκα η Ποτίτσα η Αρκουδέα, αδελφή του τέως  αρχηγού της Αστυνομίας Νίκωνα Αρκουδέα.

Οι γυναίκες των χωριών μας το 1997. Αναγνωρίζω την Μαρίκα Σπανέα αριστερά.

Πιάναμε θέση στη χωμάτινη Καμάρα, που φιλότιμοι και θρησκευόμενοι συντοπίτες μας είχαν χρηματοδοτήσει την συντήρησή της και είχαν προσφέρει προσωπική εργασία, και απλώναμε τα σλήπινγκ μπάγκς και τις κουβέρτες μας. Πίναμε νερό από τη στέρνα και κάναμε το σταυρό μας διότι οι παλιότεροι μας έλεγαν πως κάποιοι, ακόμη παλιότεροι από αυτούς, είχαν κατέβει στην στέρνα για να την καθαρίσουν και είχαν δει τις αγιογραφίες της. Κόβαμε τις φτέρες μας και τις βάζαμε στο χωμάτινο πάτωμα της Καμάρας για να προστατεύσουμε τα σκέπαστρά μας από τη σκόνη. Αμέσως μετά πηγαίναμε στο Κάθισμα, στην άκρη του γκρεμού, να θαυμάσουμε το χωριό μας και τα γειτονικά χωριά. Ιστορίες από τους παλιούς, που μας λέγανε πως τα παλιά χρόνια μπορούσαν και έβλεπαν το Ταίναρο. Από το μεσημέρι και μετά να βοηθήσουμε τις φιλότιμες παλιές γυναίκες να ετοιμάσουν το βραδινό φαγητό.

Οι γυναίκες στο μαγειρείο το 1990. Αναγνωρίζω από αριστερά την Βάσω Κισκήρα από τη Λαγκάδα, δίπλα της η Μητροδώρα Δραγωνέα από Πολιάνα, μπροστα η Πόπη Σαξιώνη από Πολιάνα, δίπλα της η Λιού Πατουχέα από Χοτάσια, δίπλα της ηΤασία Κατσαρέα-Πετεινάρη (μάλλον) από Πολιάνα. Δεξιά πίσω η Γιώτα Σουρή από την Καλαμάτα.

Καφέ στο υποτυπώδες καφενείο και να βοηθήσουμε να μπει η τέντα του. Τα γαϊδουράκια φωνάζανε ξεδιψώντας στη στέρνα και μεις, φιλόζωοι από τότε, τους βγάζαμε νερό με τον παλιό σίγκλο και τα ποτίζαμε. Οι παλιότεροι μας έδειχναν την τεχνική του βυθίσματος του σίγκλου. Μεσημεριανές ξάπλες αποκάτω από την κορφή, στη σκιά των άγριων δέντρων. Ο εσπερινός ήταν μαγεία με τον παπά μας, τον παπά Παύλο Νικολαρέα.

Ο παπά Παύλος Νικολαρέας στις 28/6/1997

Όσοι είχαν πάει από νωρίς βοηθούσαν τις γυναίκες στον καθαρισμό της εκκλησίας, να βγει η εικόνα του Αγίου έξω στο προαύλιο, να στολιστεί με λιγοστά μανιάτικα λουλούδια, να περιζώσουμε την εκκλησία με το κέρινο σχοινί του τάματος. Σπαρμένες λαξευμένες πέτρες παντού φυτρώνουν από το παλιό μοναστήρι του 990 μ.Χ. «Ανάγεται στους μεταβυζαντινούς χρόνους» γράφει η ο χαρακτηρισμός του ως  «Ιστορικού Διατηρητέου Μνημείου». Μετά τον εσπερινό και τις αρτοκλασίες, μοιραζόταν  η μακαρονάδα με ντόπια αρμυρή μυζήθρα και με κομμάτια μοσχάρι (εκείνα τα χρόνια όλοι έτρωγαν κρέας) ήταν το κάτι άλλο. Όλοι στη σειρά να πάρουμε και να καθίσουμε να φάμε.

Το φαγητό μετά τον εσπερινό το 1997. Η οικογένειά μας Κατσαρέα σε παράταξη. Αλέξης Η. Κατσαρέας, Νίκος Χρ. Ζερίτης, Γιώτα Σουρή, Ηλίας Ε. Κατσαρέας, Παναγιώτης Ε. Κατσαρέας και Ευάγγελος Π. Κατσαρέας.

 Και το βράδυ, αχ εκείνα τα βράδια στο πρόχειρο καφενείο, κουβέντες και ιστορίες και κρασί και φρέσκια μυζήθρα από τον τσοπάνο Καρβουνίδη και τους Κρυονερίτες. Στο Κάθισμα πάλι μέχρι αργά, αστεία και σοβαρά, ιστορίες με παλιούς Πολιανίτες και ιστορίες με ευφάνταστους αλαφροΐσκιωτους. Αγνά φλερτάκια με τις κοπέλες. Και μετά στην Κάμαρα για ύπνο. Ποιόν ύπνο; πουθενά ύπνος που όλοι λέγανε και κάνανε καλαμπούρια και γελάγανε μέχρι σκασμού, κυρίως με τις παλιές γιαγιάδες, τις καλύτερες πλακατζούδες που συνάντησα ποτέ. Και το πρωί αχάραγα στην εκκλησία να μας ξυπνάνε οι μανάδες μας. Λειτουργία με ήθος και πάθος από τον παπά Παύλο και αρτοκλασίες πολλές και γέμιζε θρησκευτικότητα το μικρό προαύλιο. Το Λείο και Χόντρος ήταν το αναμενόμενο. Αν περίσσευε, ποτέ δεν περίσσευε δηλαδή επειδή ανήμερα ερχόντουσαν πολλοί, παίρναμε λίγο και στο σπίτι. Η ίδια πορεία αντίστροφα αλλά τρέχοντας. Οι μανάδες μας μάς φώναζαν να προσέχουμε μην σκοτωθούμε. Τα ματσάκια με τη ρίγανη χοροπηδούσανε στην πλάτη μας τρέχοντας. Αντικρίζαμε το χωριό μας και τρέχαμε περισσότερο. Στην πλατεία μόλις φτάναμε μπαίναμε στα καφενεία μας, του Γιώργου και της Αγλαΐας

Στα Κατσαρέϊκα το 1990 μόλις επιστρέψαμε από τον Άγιο. Ο ιδιοκτήτης του καφενείου Γιώργος Κατσαρέας στο βάθος, ο γράφων με την Λιού Πατουχέα, όρθια με αδελφή του ιδιοκτήτη Κούλα Στρατέα. Τα δυο αγόρια είναι ο Ανδρέας Γ. Κατσαρέας και μπροστά ο Ανδρέας Γατέας εγγονός της θειάς Λιούς από τη Χοτάσια. Τα κορίτσια δεν ξέρω ποίες είναι.

ή στου μπάρμπα Τέλη. Καφέ πίναμε, νερό ρουφούσαμε και τρώγαμε κανά λουκουμάκι. Στο σπίτι της γιαγιάς μας για μπάνιο με νερό από τη στέρνα και μετά ραντεβού με τα παιδιά στην πλατεία να βρούμε τρόπο να πάμε στην Τσίπα για μπάνιο. Τότε δεν πηγαίναμε στη Σελίνιτσα ή στην  Καλόγρια. Τους θεωρούσαμε Μεσσήνιους. Εμείς νιώθαμε Λάκωνες, δεν αντέχαμε τους  Αποδώ διότι τους θεωρούσαμε μαμμόθρεφτους. Νιώθαμε συγγένεια με  τους Αποκεί και προτιμούσαμε τα ανάβαθα νερά της Τσίπας, με τις ιστορίες για τους πειρατές και την Χουρμαδιά, που φύτρωσε από το κουκούτσι που πέταξε ο αρχιπειρατής. Άσε που μερικές όμορφες Πολιανίτισσες έμεναν στο σπίτι μιας φίλης τους στην άκρη της Τσίπας.

Μανιάτικο ταπεινό Χωριό μου, πόσο σε αγαπώ…. Μου λείπεις, καθώς μου λείπουν όλα όσα έζησα στην αγκαλιά σου… αλλά και όσοι ζούσανε τότε μαζί μας.-